Yoğun duygular karşısında ne yapıyoruz?

Çocuğunuz çok sevdiği bir eşyasını kaybedip arkasından ağladığında; Gösteri veya maça çıkacağı için çok heyecanlanıp kaygılandığında; Hastalandığı için arkadaşının doğum gününe gidemediğine üzülüp öfkelendiğinde; Aşı için beklerken korkudan titreyip ağladığında…
Siz anne-babalar, yetişkinler ne yapıyorsunuz?

Yetişkinlerin çocukların duygusal tepkilerine gösterdikleri tutumlara “duygu sosyalizasyonu” demekteyiz. Yetişkinler, çocukların hissetiği bu yoğun duygularıyla baş etmelerine yardımcı oluyor mu, yoksa kızıp cezalandırıyor, çocuğun duygusunu önemsizleştiriyor mu? Peki bu çocuğun duygu kontrol gelişimi ile nasıl bir bağlantıya sahip? .
Bu sorulara cevap aramak için Özge Aytun ile yaptığımız tez araştırmasında 4-5 yaşlarında 145 çocuk, anneleri ve öğretmenleri yer aldı. Bu gibi durumlarda ebeveynlerin verdikleri tepkiler ikiye ayrıldı.

Destekleyici olmayan duygu sosyalizasyonu: Çocuğun duygusunu küçümseme, aşağılama, yok sayma, önemsizleştirme, çocuğu cezalandırma, anne-babanın kendisinin stres olup utanması. Buna şu örnekleri verebiliriz:
“Canım sıkılır, keyfim kaçar.” “Çocuğuma kızarım.” “Çocuğuma kendini toparlayıp ağlamayı bırakmasını yoksa haftasonu sinemaya götürmeyeceğimi söylerim.” “Hak etmiştin, derim.” “Çocuğuma, ağlamaya kalkarsa oyunu bırakıp doğruca eve gideceğimizi söylerim.” “Aşırı tepki gösterdiğini, bebek gibi davrandığını, olayı büyütmemesini söylerim.”

Destekleyici duygu sosyalizasyonu: Çocuğun duygu ifadesini teşvik etme, duygu veya problem odaklı cevap verme. İşte bazı örnekler: “Hissettiği korku hakkında veya alay edilmenin onu nasıl incittiği hakkında konuşması için çocuğumu cesaretlendiririm.” “Ona böyle bir durumda ağlamanın oldukça doğal olduğunu söylerim.” “Çocuğumu rahatlatırım, mutluluk veren şeyler düşünmesini sağlamaya çalışırım.” Çocuğuma ne yaparsa iğnenin daha az acıtacağını anlatırım (kendini kasmaz veya derin nefes alırsa daha az acıyacağı gibi).” “Çocuğuma, sırası geldiğinde kendini hazır hissetmesi için neler yapabileceğini düşünmesinde yardımcı olurum (seyirciye bakmamak gibi)”

Bulgularımız, anneleri destekleyici duygu sosyalizasyonu gösteren çocukların duygularını daha iyi kontrol ettiklerini ortaya koydu. Destekleyici olmayan duygu sosyalizasyon tutumu ise çocuklarda zayıf duygu kontrolü ile bağlantılı çıktı.